ABD Başkanı Donald Trump, Grönland üzerinde Amerikan askeri varlığının artırılmasını ve yeni tesisler kurulmasını öngören 10 sayfalık yeni uzlaşma belgesini onayladı. Salı günü kamuoyuyla paylaşılan metin, adanın mülkiyet devrini içermezken Grönland yönetiminin ilk kez bağımsız bir aktör sıfatıyla uluslararası bir anlaşmaya doğrudan taraf olmasını sağladı.
Daha önce adanın mülkiyetini devralma hedefini açıklayan Donald Trump, Ocak ayında şu ifadeleri kullanmıştı:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Danimarka öncülüğündeki yetkililer, ABD Başkanı’nın “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam”
şeklinde tanımladığı mutabakattan çekilmesini engellemek adına mülkiyet hususundaki ayrımı gündeme getirmekten kaçındı.
Diplomatik Müzakereler ve Siyasi Yansımalar
Metnin hazırlanmasında görev alan diplomasi kaynakları, aylardır sürdürülen hassas müzakere sürecinin ardından taslağı Trump’a sunmak için en doğru zamanı kolladıklarını bildirdi. Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen belgeyi şu sözlerle değerlendirdi:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, yaşanan gerginliklerin Danimarka, Grönland ve Avrupa hattındaki ilişkilere kalıcı zararlar verdiğini aktardı. ABD’nin adadaki yasal hakları 1951 tarihli anlaşmaya dayanırken, Başkan Yardımcısı JD Vance’in Mart 2025’te Pituffik Uzay Üssü’ne yaptığı ziyarette Çin ve Rusya hedeflerine işaret ederek “Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
demesi müttefikler arasındaki tedirginliği artırmıştı.
Grönland Yönetiminin Taraf Konumu ve Bağımsızlık Maddesi
Mutabakat Danimarka ve Grönland cephesinde genel hatlarıyla olumlu bir yankı buldu. Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın sol eğilimli bağımsızlık yanlısı partisinin temsilcisi Naaja Nathanielsen şu açıklamayı yaptı:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Nathanielsen, söz konusu durumun adanın gelecekteki dış politika özerkliğine örnek oluşturacağını belirtti. Metinde Grönland’ın ilerleyen süreçte bağımsızlığını ilan etme ihtimaline yönelik özel bir hükme de yer verildi:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
