Uluslararası araştırmacılar, Kenya’da yetişen belirli incir ağaçlarının havadaki karbondioksiti çekerek toprak altında kalıcı kireç taşına dönüştürdüğünü saptadı. Prag’daki Goldschmidt Jeokimya Konferansı’nda paylaşılan bulgular, oksalat-karbonat döngüsü sayesinde atmosferik karbonun yüz binlerce yıl boyunca jeolojik mineral biçiminde hapsedilebildiğini ve iklim kriziyle mücadelede yeni olanaklar sunduğunu gösterdi.
İsviçre, Avusturya, ABD ve Kenya ortaklığında yürütülen çalışma, bitkilerin geleneksel karbon tutma mekanizmalarından farklı bir süreci aydınlattı. Klasik ağaçlandırmada bitki dokularında biriken karbon ağacın ölmesiyle tekrar atmosfere karışırken, incir türlerinin işlettiği kimyasal reaksiyonlar bu gazı kalıcı kayaç yapısına çeviriyor.
Doğadaki bu jeobiyolojik depolama sistemi üç temel basamakta işliyor:
Bitki, fotosentez sırasında atmosferden aldığı karbondioksiti bünyesinde kalsiyum oksalat kristallerine dönüştürüyor.
Dökülen dal ve yapraklar topraktaki mantarlar ile bakteriler tarafından ayrıştırılarak kalsiyum karbonat yani kireç taşı halini alıyor.
Organik formdan çıkan karbon, taşlaşmış mineral katmana bağlandığı için yüz binlerce yıl yer altında kilitli kalıyor.
Zürih Üniversitesi bünyesinde araştırmalar yürüten uzman, tür seçiminin önemine dikkat çekti:
tarımsal ormancılık projelerinde bundan böyle hem organik hem de inorganik karbon depolayabilen türlerin seçilmesinin iklim mücadelesinde stratejik bir zorunluluk olduğunu vurguladı.
Afrika Meşesi ve Toprak Verimliliği
Söz konusu mineralleşme süreci yalnızca Kenya’daki incir ağaçlarıyla sınırlı değil. Batı ve Orta Afrika’nın tropikal orman kuşağında bulunan ve “Afrika Meşesi” adıyla anılan devasa Iroko ağacı da aynı mekanizmayı yüksek kapasiteyle çalıştırıyor.
Iroko ağaçları yaşamları boyunca kök çevrelerinde büyük miktarlarda kireç taşı biriktiriyor. Bu durum asidik toprakların pH dengesini düzenleyip alanı tarıma uygun hale getirirken, tonlarca atmosferik karbonun katı mineral yapısında tutulmasını sağlıyor.
Araştırmayla belgelenen bu biyolojik mekanizma, kutsal metinlerdeki ağaç atıflarını da yeniden gündeme taşıdı. Kur’an-ı Kerim’in Tin Suresi’nde incire şu sözlerle yer veriliyor:
“Yemin olsun incire ve zeytine…” (Tin Suresi, 1. Ayet)
