Arap Yarımadası’nda 2018 yılında peş peşe yaşanan kasırgaların çöl bölgesinde bıraktığı yoğun yağışlar, çöl çekirgelerinin kontrolsüz biçimde çoğalarak devasa sürülere dönüşmesine yol açtı. Hızla üreyerek geniş coğrafyalara yayılan istilacı böcekler, Doğu Afrika ve Güney Asya genelinde son onlarca yılın en yıkıcı tarımsal krizlerinden birine zemin hazırladı.
Umman ile Yemen sınırlarında 2018 senesinin Mayıs ayında Mekunu, Ekim ayında ise Luban fırtınaları etkili oldu. Bölgeye düşen 100 ila 300 milimetrelik yağış miktarı, mevsim normallerinin yaklaşık beş katına ulaşarak Rubülhali Çölü üzerinde geçici su birikintileri meydana getirdi. Çöl zemininde oluşan bu nemli ortam, zararlıların üreme sürecini doğrudan hızlandırdı.
Nüfus Üç Kuşakta 8 Bin Katına Çıktı
Bölgedeki sıcaklık ve nem dengesi, canlıların insan yerleşiminden uzak alanlarda üç nesil boyunca çoğalmasını sağladı. İki haftalık kuluçka ve altı haftalık larva evresinin ardından erginleşen çekirgelerin yumurtlama safhasına erişmesi üç hafta sürdü. Her kuşakta sayısını 20’ye katlayan popülasyon, art arda gelen üç evrenin neticesinde yaklaşık 8 bin katlık artış kaydetti. İlk fırtınanın ardından kurumaya başlayan toprakların ikinci kasırgayla tekrar ıslanması, Ocak 2019’da Suudi Arabistan ve Yemen’e sıçrayan göç dalgasını başlattı.
Günde Binlerce Kişilik Besin Kaynağını Tüketiyorlar
Ağırlığı ortalama 2 gram olan tek bir çöl çekirgesi, her gün kendi kütlesi kadar bitki örtüsünü yiyebiliyor. Sayıca yoğunlaşan koloniler bir araya geldiğinde, kilometrekare başına 40 ila 80 milyonluk dev sürüler teşkil ediyor. Günde 150 kilometre mesafe katedebilen bir kilometrekarelik bir sürü, günlük yaklaşık 160 ton yeşil mahsulü tüketerek 35 bin yurttaşın tüketimine denk gelen gıdayı yok ediyor.
İstilacı kitleler 2019 baharında İran, Pakistan ve Hindistan’a ulaştıktan sonra Aden Körfezi’ni aşarak Etiyopya ile Somali topraklarına geçti. Doğu Afrika’daki yıkım, Aralık 2019’daki Pawan Kasırgası ile daha da şiddetlendi ve Kenya 2020 başında son 70 yılın en ağır çekirge baskını ile mücadele etmek zorunda kaldı.
Müdahaleyi Zorlaştıran Etkenler ve İklim Riski
Zararlılarla mücadelede yaşanan aksaklıklarda belirli bölgesel ve küresel unsurlar belirleyici oldu:
Yemen ve Somali’deki iç çatışmaların kontrol ve ilaçlama faaliyetlerini engellemesi
Doğu Afrika Çöl Çekirgesiyle Mücadele Örgütü bünyesindeki imkan ve kaynak kısıtları
COVID-19 salgınının tarım ilacı temininde ve uzman ekiplerin intikalinde oluşturduğu gecikmeler
Hint Okyanusu’nun kuzeybatısında 2018’de iki, 2019’da ise sekiz kasırga kaydedilerek 1976 yılından bu yana görülen en yüksek hareketlilik seviyesine ulaşıldı. Deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki tırmanışın, benzer afetlerin ilerleyen dönemlerde yeniden ortaya çıkma olasılığını kuvvetlendirdiği belirtildi.
