Sindirim sistemi sağlığında belirleyici olan dışkılama sıklığı, bireylerin beslenme düzeninden hareketlilik düzeyine kadar birçok faktöre göre değişiklik gösteriyor. Tıp uzmanları, haftada üç kereden günde üç defaya kadar olan boşaltım faaliyetlerini normal kabul ederken, dışkının kıvamı ve biçiminin genel sağlık durumu hakkında temel gösterge olduğunu vurguluyor.
Günlük yaşamda ve seyahatlerde değişkenlik gösterebilen bağırsak hareketleri; alınan kalori miktarı, hidrasyon durumu ve fiziksel aktiviteye göre şekilleniyor. Günlük ortalama 1000 kalori tüketen bir birey ile 2000 kalori üzerinde gıda alan bir kişinin boşaltım ritmi farklılık taşıyor. Tıp dünyasında dışkının niteliği, Bristol Görsel Dışkı Ölçeği üzerinden değerlendiriliyor.
Yedi farklı formun yer aldığı bu skalada tip 3 ve tip 4 ideal sindirim yapısını temsil ederken, tip 1 ve tip 2 kabızlığı, tip 6 ile tip 7 ise ishali gösteriyor. Tip 5 yetersiz lif tüketimine işaret ederken, ölçekte yer almayan akut durumlara ilişkin Genel Cerrahi ve Proktoloji Uzmanı Op. Dr. Levent Tezcan şu açıklamayı yaptı:
nerdeyse tamamı sulu bir kıvamda olan; köpüklü, sümüklü, pis kokulu ve fışkırır tarzda çıkan bu dışkı örneği sıklıkla yoğun alkol alımları veya çeşitli ilaç kullanımları sonucu görülüyor ve en kısa sürede tıbbi destek alınmasını gerektiriyor.
Dışkılama aralıklarının geniş bir çerçevede değerlendirildiğini belirten Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Sophie Balzora görüşlerini şu sözlerle ifade etti:
kişi herhangi bir sindirim problemi yaşamıyorsa ve günde üç defadan, üç günde bire varan sıklıkla tuvalete çıkıyorsa, bunun normal olarak kabul edildiğini
Tuvalete çıkma sıklığının ne yediğimizden ne kadar egzersiz yaptığımıza; hatta uyku miktarımıza kadar pek çok değişkene bağlı olduğunu
Dr. Balzora ayrıca hormonal değişimlerin ve kullanılan ilaçların da kısa ya da uzun vadeli olarak boşaltım sisteminde değişikliğe yol açtığını belirtti.
Kabızlık Nedenleri ve Alınabilecek Önlemler
Hareketsiz yaşam biçimi, yetersiz su tüketimi, yoğun şekerli veya süt ürünleri ağırlıklı beslenme, dışkılamayı erteleme alışkanlığı ile antidepresan, ağrı kesici ve demir ilaçlarının kullanımı kabızlığa zemin hazırlıyor.
Bağırsak düzenini korumak için uzmanlar şu uygulamaları öneriyor:
Günde 1,5 ile 2 litre arasında su ve bol sıvı tüketilmelidir.
Sebze, meyve, baklagil ve tahıl gibi lif açısından zengin besinlere öncelik verilmelidir.
Kuru kayısı, incir ve erik gibi gıdalar tüketilmeli, bitki çayları ve hafif çorbalar tercih edilmelidir.
Tuvalet ihtiyacı ertelenmeden karşılanmalıdır.
Laksatif etkili ilaçlar kesinlikle hekim kontrolünde kullanılmalıdır.
İshal Nedenleri ve Vücuda Etkileri
Vücutta ciddi sıvı kaybına ve besin emiliminin bozulmasına yol açan ishal tablosu; lif yetersizliği, bağırsaktaki bakteri değişimleri, aşırı yağlı gıda tüketimi, sindirim sorunları ve kronik stres gibi etkenlerden kaynaklanıyor.
