Kazakistan’ın başkenti Astana’ya 480 kilometre mesafedeki 413 nüfuslu Kalaçi köyünde, sakinlerin aniden günlerce süren derin uykuya dalması ve uyandıktan sonra aşırı cinsel dürtüler ile hafıza kaybı yaşamasıyla baş gösteren gizemli vaka, bölgede göçlere yol açarken yürütülen tüm bilimsel incelemelere rağmen kesin bir sonuca bağlanamadı.
Çocuklardan yaşlılara kadar yüzlerce yerel sakini etkileyen rahatsızlık, kişilerin tarlada çalışırken, sohbet ederken ya da yolda yürüdükleri esnada birdenbire bilincini yitirmesiyle gerçekleşti. Günler süren koma benzeri uykunun peşinden kendine gelen köylülerde; şiddetli mide bulantısı, yoğun unutkanlık, sarhoşluk hali ve hiperseksüalite olarak tanımlanan kontrolsüz cinsel istek tablosu tespit edildi.
Vakaların uluslararası alanda yankı bulmasıyla birlikte incelemeler, yerleşimin yakınında bulunan atıl durumdaki Sovyet dönemi uranyum madeni üzerinde yoğunlaştı. Bazı araştırmacılar maden sahasından atmosfere yayılan radon ve yüksek miktardaki karbonmonoksit gazının beyin fonksiyonlarını uyuşturduğunu öne sürerken, Nazarbayev Üniversitesi bünyesindeki bilim insanları ise yer altı sularına karışmış eski askeri kimyasallara işaret etti. Yapılan testlerin hiçbiri söz konusu ağır fizyolojik belirtileri ve hiperaktif dürtüleri bütünüyle açıklamaya yetmedi.
Hastalığın yoğunlaştığı süreçte onlarca hane sağlık endişesiyle evlerini ve işlerini bırakıp bölgeden taşınmak durumunda kaldı. Zamanla yeni vakaların son bulmasıyla Kalaçi’deki yaşam normale dönme eğilimi gösterse de köyde insanların günlerce uyumasına ve sıra dışı semptomlarla uyanmasına yol açan etkenler gizemini korumayı sürdürüyor.
